Trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, tỉnh Nghệ An đã có những bước đi chủ động trong việc cơ cấu lại thị trường và sản phẩm xuất khẩu với mục tiêu nâng cao giá trị gia tăng và đóng góp cho ngân sách địa phương. Mặc dù kim ngạch xuất khẩu vẫn còn khiêm tốn so với nhiều địa phương khác, song quá trình chuyển dịch thị trường cho thấy những tín hiệu tích cực cùng những thách thức mới.
Đa Dạng Hóa Thị Trường Xuất Khẩu
Tính đến năm 2025, thị trường xuất khẩu của Nghệ An đã mở rộng sang hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Nhật Bản, và Liên minh châu Âu. Điều này cho thấy năng lực sản xuất và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của doanh nghiệp Nghệ An đang từng bước được cải thiện. Cụ thể, trong năm 2025, kim ngạch xuất khẩu từ các thị trường chính đã có sự phân bố tương đối đồng đều: Trung Quốc chiếm 19,5%, Hoa Kỳ 19%, khu vực Đông Nam Á 15%, Hồng Kông và Hàn Quốc cùng chiếm 9,6%, trong khi thị trường châu Âu chiếm 7,5%.
Việc có một cơ cấu thị trường đa dạng như vậy giúp Nghệ An linh hoạt hơn trước những biến động về chính sách thương mại và địa chính trị toàn cầu.
Chuyển Dịch Sang Sản Phẩm Công Nghiệp Chế Biến
Song song với việc mở rộng thị trường, Nghệ An đang tập trung chuyển dịch cơ cấu sản phẩm xuất khẩu về công nghiệp chế biến. Theo thông tin từ Sở Công Thương Nghệ An, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này đã tăng từ 1 tỷ USD năm 2020 lên 3,56 tỷ USD năm 2025, chiếm tới 89% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh. Đây là một bước chuyển đổi quan trọng, phù hợp với chiến lược phát triển bền vững.
Các ngành hàng chủ lực như khoáng sản, gỗ và nông sản đã bắt đầu chuyển mình từ xuất khẩu nguyên liệu sang chế biến sâu. Ví dụ, các sản phẩm như bột đá, hạt phụ gia nhựa và đá mỹ nghệ đã dần thay thế xuất khẩu thô. Ngành gỗ đã gia tăng sản phẩm ván MDF và viên nén năng lượng. Trong lĩnh vực nông nghiệp, nhiều sản phẩm đã được chế biến thành nước ép, sữa và dược liệu, từ đó nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Đóng Góp Cho Ngân Sách Địa Phương
Hoạt động xuất, nhập khẩu không chỉ thúc đẩy sản xuất công nghiệp mà còn đóng góp đáng kể cho ngân sách địa phương. Trong giai đoạn 2020–2025, thu ngân sách từ xuất, nhập khẩu của Nghệ An dự kiến sẽ tăng từ 1.178 tỷ đồng lên gần 1.981 tỷ đồng, chiếm trên 7% tổng thu ngân sách địa phương. Một số thương hiệu lớn như TH, Nafoods, và Vilaconic đã góp phần khẳng định vị thế trên thị trường xuất khẩu.
Thách Thức Cần Đối Mặt
Mặc dù đạt được nhiều tiến bộ, Nghệ An vẫn còn nhiều thách thức để đạt được mục tiêu xuất khẩu 5 tỷ USD vào năm 2026 và 9 tỷ USD vào năm 2030. Việc thiếu hụt doanh nghiệp FDI quy mô lớn, ngành công nghiệp phụ trợ yếu và tỷ lệ nội địa hóa thấp đang là những vấn đề cần giải quyết. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn còn thiếu hụt, dẫn đến giá trị gia tăng sản phẩm chưa tương xứng với tiềm năng.
Hướng Đi Tương Lai
Để vượt qua những thách thức này, Nghệ An xác định việc cải thiện môi trường đầu tư, phát triển công nghiệp chế biến – phụ trợ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là những giải pháp chiến lược. Chỉ khi thực hiện được những giải pháp này, Nghệ An mới có thể đạt được những mục tiêu xuất khẩu đầy tham vọng trong tương lai.
Tóm lại, Nghệ An đang trên đà phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực xuất khẩu, song vẫn cần khắc phục nhiều khó khăn để hiện thực hóa mục tiêu trong giai đoạn tới.
